DOLAR 18,8116 0.01%
EURO 20,4382 -0.29%
ALTIN 1.164,52-0,15
BITCOIN 4330510,24%
İstanbul

HAFİF YAĞMUR

15:55

İKİNDİ'YE KALAN SÜRE

Ukrayna krizi: Savaşa doğru
70 okunma

Ukrayna krizi: Savaşa doğru

ABONE OL
Şubat 15, 2022 13:36
Ukrayna krizi: Savaşa doğru
0

BEĞENDİM

ABONE OL

Ukrayna ve Rusya ortasında devam eden krize ait şimdi somut bir tahlil bulunamadı. Kelam konusu krize ait bir yazı kaleme alan Emekli Tümgeneral Ahmet Yavuz, “Rusya’nın jeopolitik telaşlarını anlamak mümkün lakin giderek genleşmesinin doğurduğu sonuçlar yanında savaşın getireceği yıkımı, Ukrayna’dan sonra ülkemizin hissedeceği gerçeğini dikkate almak durumundayız” dedi.

Yavuz’un yazısı şu halde:

Sıkıntı çok boyutlu. Krizin merkezinde coğrafik olarak Ukrayna var. Temelinde savaş global güçler ortasında cereyan ediyor. Büyük bir bilek güreşi sürüyor.

Krizin bir yanında Rusya başka yanında ABD var. Rusya’nın isteği açık: “Ukrayna Batı kampına dahil olmasın!” ABD’nin, yanında saf tutan İngiltere’yle birlikte iki büyük beklentisi var: “Rusya’yı Ukrayna’da savaşa çekerek krize sürüklemek” ve “NATO ekseninde gücünü birleştirmek ve tahkim etmek”…

Sebebi muhakkak: Artık ABD tek harika güç değil ve yeni gücüne nazaran strateji geliştiriyor. ABD’nin badiresi Almanya ve Fransa’nın ikna olmamasıdır. Onlar için kendi ulusal çıkarlarını öncelikli. Başta Rusya’daki yatırımlar, ortak ticaret ve en değerlisi bilhassa Almanya için güç alanı…

Çin-Rusya devlet liderlerinin 4 Şubat 2022’de Pekin tepesinde sergiledikleri imaj Dünya’nın giderek iki kutuplu hale gelmekte olduğunun resmidir. Şimdi tam olarak şekillenmiş değil çünkü Çin’in bilhassa askeri alanda vakte muhtaçlığı var. Çok geçmeden Çin’in muhteşem güce dönüşmesi ihtimali dikkate alındığında bu ittifak devam eder mi yoksa Rusya kendi doğusunda yükselen devi baskılamak için öteki arayışlara mı girer? Uzun ufuklu bakıldığında bu arayışın mümkün olduğu şimdiden tabir edilebilir.

TERCİH VE ZAMANLAMA

Fakat biz şimdiki olana dönelim…

ABD ve Rusya’nın uğraş arenası olan Ukrayna toprakları krizden öte adeta bir drama tanıklık ediyor. Öncelikle kabul edilmelidir ki Ukrayna hükümran bir ülkedir. Onun tercihlerine herkes hürmet göstermelidir. Fakat hayat yalnızca tercihlerde bulunmaktan ibaret değildir. Tercihler bir büyük stratejiyle hayata geçirilebilir. Kimi tercihlerin önünde tarih durur bütün tartısıyla… Coğrafya yer alır özgül tartısıyla ve “şunu yap, şunu yapma” der, yönetenlerine… Mevcut şartlar kendini dayatır: “Bugün yapma, yarın yap” diye bağırır! Hepsinden ötesi iç cephen dayatır kendi tercihini. Orası sağlam değilse yolda kalınır… Ukrayna’ya bakınca bunların izdüşümünü görmemek mümkün değil.

Tercih ve zamanlama hayati kıymeti haizdir.

Ukrayna’yı ve hepimizi ilgilendiren bir öteki husus daha var: Demokrasi talebi…

Öncelikle belirtmeliyim ki, demokrasi sözü insanların bir kısmı tarafından bayraklaştırılırken öteki yarısı tarafından tu kaka edilmektedir. Tıpkı şey insan hakları kavramı için de geçerli… Bunun nereden kaynaklandığını anlıyoruz. Emperyalizm bu kavramları kullanarak nüfuz alanını genişletiyor. Mesela ABD Irak’a demokrasi götürmek palavrasıyla müdahalesini yasallaştırmaya çalışmıştı. Lakin sıkıntı bundan ibaret değil. İnsanlığın samimi özgürlük taleplerini görmezden gelmek vb. taleplerin tamamını birebir kefeye koymak son derece yanlıştır. Bu yanlış ülkemizde de kendini cumhuriyetçi olarak niteleyen kısmın içinde de hayat buluyor. Atatürk’ü örnek aldığını ileri sürenler O’nun “Özgürlük ve bağımsızlık benim karakterimdir” demesini ve bütün ömrünü buna adamasını ve hayat bulması için cumhuriyeti kurduğunu unutmak eğilimindedir. Elbette fırsat eşitliğini gözetmeyen bir demokrasi talebi laftan ibarettir. Bu yüzden Ukrayna’da yükselen demokrasi talebi içinde tehlikeli bir ikilik barındırıyor: Bir yanıyla egemenliğin ayrılmaz bir modülü ve saygındır, dikkate alınması gerekir; başka yanıyla Batı’nın elinde tehlikeli bir propaganda vasıtasıdır. Bu ikisi ayırt edilmeden sorun ne salt jeopolitik gereklilik ne de demokrasi telaffuzuyla açıklanamaz.

MÜDAHALENİN NİTELİĞİ

Sonuçta Rusya Çin’in takviyesini de ardına alarak Ukrayna’ya müdahale edebilir. Doğu Ukrayna’nın bir modülünü, muhtemelen Dinyeper Irmağına kadar olan kısmını, tahminen de yalnızca Donbass bölgesini işgal ve ilhak edebilir. Bu hareket usulü, Rusya’nın Ukrayna’nın bir kısmını kendi topraklarına katmasını sağlar fakat bu ülkenin geri kalanının Batı bloğunun bir modülü olmasını da kaçınılmaz kılar. Sonuç olarak NATO ile hudut olan bir Rusya ortaya çıkar. Hasebiyle bu türlü bir müdahale Rusya’ya arzuladığı bir son durum yaratmaz. O halde mevcut durumu sürdürmek ve Ukrayna’yı NATO üyeliğine yol açacak süreçten alıkoymak Rusya için öncelikli olmalıdır. Herhalde bunu gördüğü ve savaşın doğuracağı öbür gelişmeleri de dikkate aldığı içindir ki şimdilik caydırma stratejisini kararlılıkla sürdürüyor. Öte yandan, savaş hali oluşursa Batı’nın dikkati bu bölgedeyken Çin de Tayvan’ı fırsat amacı haline getirebilir.

ABD ve İngiltere, Rusya saldırırsa Ukrayna’yı savunma taahhüdünde bulunmuyor. Ekonomik yaptırımla yetineceğini tabir ediyor. Dahası savaşa girsin diye adeta Rusya’yı kışkırtıyor. NATO’dan bir askeri müdahale kararı çıkarmak da olanaksız üzere. Zira Ukrayna NATO ülkesi değil.

TÜRKİYE’NİN TAVRI

En kıymetlisi de Türkiye’nin durumu ve tavrı. Çünkü Boğazlar’ı Montrö sayesinde elinde bulunduruyor. Lakin NATO üyeliği sorunu karmaşık kılıyor. ABD tahminen de bu durumdan kaynaklı nedenlerle Akdeniz’deki boru sınırı projesinden çekildiğini açıkladı. Türkiye’nin çıkarı ise açık ve nettir. Her iki ülkeyle ilgilerini birebir sıcaklıkla sürdürmek ve muhtemel savaşın dışında kalmak. Dışa yansıyanın da bu olduğu söylenebilir fakat birinci mermi atıldıktan sonra da bu tavrı sürdürebilmek temeldir.

Rusya’nın jeopolitik telaşlarını anlamak mümkün lakin giderek genleşmesinin doğurduğu sonuçlar yanında savaşın getireceği yıkımı, Ukrayna’dan sonra ülkemizin hissedeceği gerçeğini dikkate almak durumundayız. Mümkün savaştan uzak durmak temel tercihimiz olmalıdır. 2. Dünya Savaşı’nda takınılan tarafsızlık tutumunun ne kadar kıymetli ve pahalı olduğunu bugün daha uygun anlıyoruz. Başta Cumhurbaşkanı İnönü olmak üzere zorluklara göğüs gererek barışçıl tavır sergileyen periyodun yöneticilerini rahmetle anmalıyız.

AHMET YAVUZ

En az 10 karakter gerekli


HIZLI YORUM YAP